Еврей дәстүрінде «Құдайдың Рухы» нені білдіреді.

Еврей дереккөздерінде «Құдайдың Рухы» деген сөз тіркесі аталғанда, сөзсіз сұрақ туындайды: бұл тіркестің артында нақты не тұр? Қазіргі ойлауымыз бұл терминге эмоционалдық реңк немесе бұлыңғыр мистика телуге бейім, бірақ Тәурат оны әлдеқайда нақты қолданады.

Бескітапта бұл ұғым сирек кездеседі және әр жолы — ерекше контекстерде. Әртүрлі тұжырымдар қолданылады: руах Элоким — «Құдайдың рухы»; рухо — «Оның рухы»; кейде жай ғана руах. Тұжырымдардағы айырмашылық мәнді өзгертпейді: ең көне түсіндірме аудармалар — таргумдар — көп жағдайда мұны «пайғамбарлық рух», яғни Құдайдан келетін білімнің түрі деп түсіндіреді.

Перғауын Жүсіп туралы «оның бойында Құдайдың рухы бар» дегенде, бұл мінезге сипаттама да, эмоционалдық баға да емес. Бұл Жүсіптің қарапайым адам көрмейтін нәрсені көру қабілеті бар екенін — өзі жасамаған қабілеті бар екенін мойындау. Шөлдегі ақсақалдарға «рух түскенде», сөз сол қабілет туралы: адам өз ресурстарынан асып түсетін түсінікке қол жеткізеді.

Кейінірек, Пайғамбарлар кітаптарында бұл тікелей түсіндіріледі. Дәуіт: «Жаратқанның Рухы мен арқылы сөйлейді», — дейді, және осылайша мағынаны нақтылайды: «рух» деп ол ішкі шабытты емес, өзі айтатын сөздердің бастауын меңзейді. Яғни күй емес, білімді беру арнасы.

Осының бәрінен жұмыс анықтамасын шығаруға болады:
«Құдайдың Рухы» — адамды тек адам күшімен қолжетімсіз ақиқатты қабылдауға қабілетті ететін әсер.

Бұл әсер адамды табиғаты басқа жаратылысқа айналдырмайды; оның тұлғасын өшірмейді. Ол адам өзі ала алмайтын нәрсені қосады: айқындықты, түсінікті, оқиғалардың құрылымын немесе болып жатқан нәрсенің мәнін өз тәжірибесінен жоғары жатқан көзқарас тұрғысынан көру қабілетін.

Рационалды тілде мұны дербес нысан емес, сыртқы әсер ретінде сипаттауға болады. Иудаизм «Құдайдың Рухын» Құдайдан бөлек әрекет ететін дербес болмыс ретінде қарастырмайды. Бұл делдалдың түрі де, параллель күш те, жеке тұлға да емес. Бұл Құдай еркінің адам санасындағы көрінісін белгілеудің тәсілі.

Идеяны жақындату үшін дәлдікке үміткер емес, бірақ қателікті болдырмауға көмектесетін қарапайым мысал алуға болады. Күн сәулесі жерге жеткенде, біз оны екі санатқа бөлмейміз: «күннің өзі» және «күннен келген бір нәрсе». Бұл жай ғана кеңістіктің әртүрлі нүктелеріне қатысты бір құбылыс. Жарық — күннің көшірмесі де, жеке нысан да емес; бұл күнді біз үшін сезілетін ететін әсер.

Мұнда да солай. «Құдайдың Рухы» — дербес жаратылыс емес, ой мен түсінік әлеміндегі Құдай әрекетінің көрінісі.

Иудаизм мұндай құбылыстарды сақтықпен сипаттайды. Ол метафизикалық сызбалар бермейді және көрінбейтін болмыстардың иерархиясын құрмайды. Ол тек пайғамбар үшін байқалатын жағын ғана тіркейді: адам өзі айта алмайтын нәрсені айта бастайды немесе бұл әсерсіз қолжетімсіз болатын нәрсені түсіне бастайды. Руах өзінің теологиялық мағынасында дәл осылай аталады.

Сонымен, бәрін бір сөйлемге келтірсек:
«Құдайдың Рухы» — адам қабылдауы адамның өзі тудырған емес, Жоғарыдан берілген білімнің өткізгішіне айналатын сәттің белгісі.

Бұл ұстамды, бірақ дәл анықтама артық мистикадан да, терминді дербес теологияға айналдыру әрекеттерінен де аулақ болуға мүмкіндік береді.