«Байланыста болу»
Біз дұғаны реакция ретінде қабылдауға үйренгенбіз: мәселе пайда болды — жүгіну, сұрау, көмек алу керек. Бұл табиғи нәрсе. Адам қиындықтарға тап болып, шығар жол іздейді. Бірақ мұқиятырақ қарасақ, бұл жүйенің жалпы неге осылай құрылғаны мүлдем түсініксіз болады.
Егер Жаратушы бәрін білсе, егер Ол болып жатқанның бәрінің бастауы болса, жалпы неге жүгіну керек? Неге өтініштерді тұжырымдау, сол сөздерді қайталау, бұған қайта-қайта оралу керек?
Бұл сұрақтар дұға көбінесе құрал ретінде қабылданатындықтан туындайды. Адам жағдайды өзгертуге тырысатын құрал ретінде. Сонда логика қарапайым болады: нәтиже бар — демек, дұға «жұмыс істеді», нәтиже жоқ — күш босқа кеткендей сезім пайда болады.
Бірақ, мүмкін, бұл логиканың өзі тым тар шығар.
Өйткені дұға — тек өтініш емес. Бұл байланыстың бір түрі. Және егер оны дәл осылай қарастырсақ, көп нәрсе басқаша көріне бастайды.
Адам барлық басқа жаратылыстардан жай ғана өмір сүретінімен емес, сезіне, жүгіне, қарым-қатынас құра алатынымен ерекшеленеді. Ол әлемде өмір сүріп қана қоймай, Жаратушымен сұхбатқа түсе алады. Және дәл осы оны жай ғана алушы емес, болып жатқанның қатысушысы етеді.
Осы тұрғыдан Торада неге дұғаның рөлі соншалықты атап көрсетілетіні түсініктірек болады. Жаратушыға біздің мәселелеріміз туралы «еске салу керек» болғандықтан емес. Бұл жүгінусіз ең басты нәрсе — байланыс болмайтындықтан.
Тіпті Тораның ең алғашқы тарауларында да бәрі автоматты түрде ашылмайтыны көрінеді. Адам оларды сезініп, жүгінгенше күтіп тұрғандай нәрселер бар. Олар қолжетімсіз болғандықтан емес, адамның қатысуы арқылы өтуі тиіс болғандықтан.
Сонда дұғаға деген көзқарастың өзі өзгереді.
Ол тек мәселелерді шешу тәсілі болудан қалып, өмірдің өзінің бір бөлігіне айналады. Тіпті сыртқы жағынан ештеңе өзгермесе де, жүгіну фактісінің өзі маңызды. Өйткені ол адамның жағдайын өзгертеді — оны өз ойларының тұйық шеңберінен шығарып, үлкенірек бір нәрсемен байланыстырады.
Сонда нәтижені үнемі тексеру қажеттілігі жоғалады.
Егер жауап бірден келмесе, дұға құнсызданбайды. Егер сөздер бірдей болса, қайталау мағынасыз болмайды. Өйткені мән ақпаратта да, жаңалықта да емес, байланыстың өзінде.
Осы тұрғыдан тіпті қиындықтар да басқаша қабылдана бастайды. Кездейсоқ кедергілер ретінде емес, адам жүгіну қажеттілігін ерекше өткір сезінетін жағдайлар ретінде.
Сонда біртіндеп түсінікті болады: дұға — тек мәселелерге жауап емес. Бұл адамға жалпы жүгіну мүмкіндігі не үшін берілгені. Бұл құрал емес, өмірдің өзінің мақсаттарының бірі — оқшаулықта емес, байланыста болу.
