Биз өзүбүз менен эмнени алып кетебиз: жандын үч түбөлүк активи.
Кеңири тараган пикир бар: «Бул дүйнөдөн өзүң менен эч нерсе алып кете албайсың». Материалдык мааниде бул, албетте, чындык. Алтын да, кыймылсыз мүлк да, банк эсептери да адам менен бирге жашоонун чегинен ары өтпөйт. Бирок иудаизмдин көз карашынан — өзгөчө каббалалык жана *мусардык мамилелердин көз карашынан — бул толугу менен андай эмес.
Жоголбогон, жанды анын андан аркы жолунда коштоп жүргөн активдер бар. Аларды шарттуу түрдө үч категорияга бөлүүгө болот — жана алардын ар бири биздин жашообуздун, тандоолорубуздун жана аракеттерибиздин изин алып жүрөт.
- Инсандык өнүгүү жана жан көндүмдөрү
Адамдын ички өсүүгө карай жасаган ар бир кадамы — мейли ал момундук, боорукердик, кечире билүү, бекем ишеним же өзүн-өзү тартипке салуу болсун — дене менен бирге топуракка айланып жоголбойт. Иудаизмде жан көп катмарлуу, жана анын жогорку бөлүктөрү — нешама, хая жана йехида сыяктуулар — рухий өсүшкө жараша активдүүрөөк болуп барат.
Өзүбүздү жеңүүгө, инстинкттерибизди жогорку максаттар үчүн бийиктетүүгө жумшаган аракеттерибиз жандын жаңы «куралдарын» жаратат. Алар аны менен бирге калып гана тим болбостон, анын маңызына айланат. Бул эмгек текке кетпейт — иштерибиз бизди «бул жерде» калыптандыргандай эле, ал бизди «тигил жакта» калыптандырат.
«Бул дүйнө — залдын алдындагы далыс гана. Залга кирүү үчүн далыста өзүңдү даярда» (Пиркей Авот 4:16).
- Жакшы иштердин сообу
Ар бир жакшы иш — календардагы жөн гана окуя эмес, асман чөйрөлөрүндө катталган рухий из. Жакынга жардам, чынчылдык, берешендик, ата-энеге кам көрүү, Тораны окуу, осуяттарды аткаруу — мунун баары жанга актив катары эсептелет. Андан тышкары, бул актив инфляцияга да, убакытка да баш ийбейт: ал түбөлүктүү.
Аян китебинде мындай деп айтылган:
«Өлгөндөр… китептерде жазылгандай, өз иштерине жараша соттолду» (Аян 20:12).
Бул адил адамдардын соптору жазылган Сефер ха-Хаим — Өмүр китеби жөнүндөгү еврей түшүнүгү менен үндөшөт. Кудай так жана ырайымдуу эсеп жүргүзөт. Жандын бир да кыймылы текке кетпейт.
- Биз Кудайга жакындаткан жандар
Бул, балким, эң күчтүү жана эң аз байкалган актив. Адам башкаларга Жаратуучуга баруучу жолду табууга — сөз менен, үлгү менен, насаат менен же жөн гана өз жүрүм-турумунун жарыгы менен — жардам бергенде, ал түбөлүк рухий байланыш түзөт.
Биздин аракеттерибиздин аркасында чындыкка жакындаган бул жандар туруктуу рухий дивиденддин булагына айланат. Алар окууну, өсүүнү, осуяттарды сактоону уланта беришет, жана мунун баары — жарым-жартылай — бизге да эсептелет. Бул инвестор бул дүйнөдө жок болсо да иштей берген инвестиция сыяктуу.
Рав Ицхак Зильбер мындай дечү:
«Сен бир жанды куткарганда — өз жаныңды да куткарасың».
Бул кидуш ха-Шем — Ысымды ыйыктоо осуятынын маанилеринин бири. Эгерде биздин жашообуз «диний театр» эмес, башка жандарды күйгүзгөн чыныгы чырак болсо, анда бул дүйнөдөн кеткенден кийин да жалын өчпөйт.
Анда биз өзүбүз менен эмнени алып кетебиз?
Ким болуп калганыбызды.
Канча жакшылык алып келгенибизди.
Көтөрүлүүгө жардам берген жандарыбызды.
Бул активдер жоголбойт, баасын жоготпойт, өчүрүлбөйт. Андан тышкары, өлүмдөн кийинки биздин чыныгы абалыбызды дал ошолор аныктайт. Акыр-аягы, чыныгы валюта банк эсебинде эмес, жүрөктө, иштерде жана биз бул дүйнөнү кантип өзгөрткөнүбүздө.
