«Ички боштук аркылуу маанига алып барган жол»

Адам жашоонун мааниси жөнүндөгү ойго сейрек кокустан келет. Адатта бул көнүмүш багыттар иштебей калган учурда болот. Баары керектүүдөй жүрүп жаткандай — алектене турган иштер, максаттар, кандайдыр бир жетишкендиктер бар, — бирок ичинде мунун жетишсиз экени жөнүндө тынч сезим пайда болот. Баары жаман болгондуктан эмес, тереңирээк деңгээлде бир нерсе жетишпегендиктен.

Бул абалды кээде чарчоо же көңүл калуу менен чаташтырышат. Бирок чындыгында анда маанилүү белги бар. Ал адам үстүртөн нерсеге канааттанууну токтотконун айтат. Анын ичинде, азырынча аны так түзө албаса да, бүтүнүрөөк жана чыныгыраак бир нерсеге умтулуу ойгонгонун билдирет.

Кызыгы, жашоонун маанисин жаңыдан ойлоп табуунун кереги жок. Адам аны кесипти же кызыгууну ойлоп тапкандай ойлоп таппайт. Тескерисинче, ал өз жашоосунун түзүлүшүнө мурунтан салынган нерсени акырындык менен ачат. Эгер дүйнө кокустан жаратылбаса, андагы адамдын жашоосу да кокус боло албайт. Демек, анын багыты бар, атүгүл ал дароо ачык болбосо да.

Кээде бул түшүнүккө алып барган жол мурунку багыттарды жоготуу аркылуу өтөт. Адам кандайдыр бир максаттарга күчүн, убактысын, энергиясын жумшайт, аларга жетет — жана капысынан бул өзү күткөн ички толуктукту бербей турганын байкайт. Мындай учурларда күч-аракет туура эмес жакка багытталгандай боштук сезими пайда болот. Бул оор, бирок ошол эле учурда пайдалуу. Анткени адам дал ушундай жол менен эмне негизги, эмне экинчи даражадагы экенин айырмалай баштайт.

Ушул учурдан тартып аң-сезимдүүрөөк издөө башталат. Тышкы эмес, ички. Адам өзүнө «мен эмнени каалайм» деген суроону гана эмес, «менден эмне талап кылынат» деген суроону да бере баштайт. Бул жашоону кабыл алуунун башка деңгээли. Ал адамдын өз милдети бар экенин болжолдойт — абстракттуу эмес, анын ким экени менен байланышкан таптакыр конкреттүү милдет.

Мында татаалдантпоо маанилүү. Негизги багыттар адатта кайсы бир жерде тереңде жашырылган эмес. Алар көрүнгөндөн жакыныраак. Көбүнчө алар адамдын табиятынын өзү менен, анын кантип түзүлгөнү менен, ал жашаган чындык менен байланыштуу. Мисалы, еврей салтында «еврей аялы» деген аныктаманын өзү эле багытты камтыйт. Бул жөн гана социалдык же маданий мүнөздөмө эмес, белгилүү бир жашоо жолуна көрсөтмө.

Сөз калган нерселердин баарынан баш тартуу жөнүндө эмес. Адам азыркы дүйнөдө жашай алат, иштей алат, өнүгө алат, карьера кура алат. Бирок ошону менен бирге суроо калат: анын жашоосу анын арналуусу менен дал келеби. Анткени ички канааттануунун тереңдигин дал ушул аныктайт.

Эч нерсе менен алмаштырууга мүмкүн болбогон нерселер бар. Ийгиликке, таанылууга, материалдык бакубаттыкка жетүүгө болот, бирок эгер жашоонун негизги сызыгы ишке ашпай калса, бүтүрүлгөндүк сезими келбейт. Бир нерсе аз болгондуктан эмес, негизги бир нерсе кол тийбей калгандыктан.

Салтта бул абдан конкреттүү формалар аркылуу билдирилет: үй-бүлө куруу, жылуулук жана туруктуулук бар мейкиндикти жаратуу, балдарды тарбиялоо, баалуулуктарды өткөрүп берүү, ички бүтүндүктү калыптандырган белгилүү бир чектерди сактоо. Бул нерселер жөнөкөй же атүгүл күнүмдүк болуп көрүнүшү мүмкүн, бирок тереңдик көбүнчө дал ушуларда жашырылган.

Мына ушул жерде кабыл алууда маанилүү жылыш болот. Адам маанини өз жашоосунан тышкары кайсы бир жерден издөөнү токтотуп, ал өзүндө болгон милдеттердин жана мүмкүнчүлүктөрдүн ичинде турганын көрө баштайт. Чектөө катары эмес, багыт катары.

Албетте, ар бир адамдын өз конкреттүү кырдаалы, өз жагдайлары, өз суроолору бар. Жана эч ким сырттан башканын жашоосун анын ордуна жашай албайт же анын бардык кадамдарын так көрсөтө албайт. Бирок жалпы принцип бар: адам өзүнүн чыныгы арналуусуна канчалык жакын келсе, анын жашоосунда ички ачыктык ошончолук көп пайда болот.

Жана тескерисинче, ал андан канчалык алыс болсо, маани сезимин сактоо үчүн ошончолук көп күч-аракет талап кылынат.

Ошондуктан издөө таптакыр жаңы бир нерсени табууда эмес. Тескерисинче, ал мурунтан бар нерсенин ичинен негизгисин таанууда жана ага олуттуу мамиле кыла баштоодо. Мүмкүнчүлүктөрдүн бири катары эмес, негиз катары.

Ошондо акырындык менен жашоого болгон көз караш гана эмес, аны сезүүнүн өзү да өзгөрөт. Ал кокус окуялардын жыйындысы болбой калып, багыты бар жолго айланат. Жана бул кыймылда адам башынан бери издеген нерсе пайда болот — ал өз ордунда экени жана бекер жашабай жатканы жөнүндөгү сезим.