«Өзүн-өзү чектөө: сүйүү бир кадам артка болгондо»

Таза диний болуп көрүнгөн, бирок чындыгында мамиле куруп көргөн ар бир адамга — адамдар менен, балдар менен, өзү менен — тиешелүү бир идея бар. Бул — өзүн-өзү чектөө идеясы, же иудаизмде айтылгандай, «цимцум».

Жөнөкөй тил менен айтканда: бөлмөдө сен жалгыз эмессиң. Башка адам бар. Ал эми бул — ага орун бошото турган убак келди дегенди билдирет.

Иудаизмде кооз жана абдан так сүрөт бар: Кудай дүйнөнү жаратардан мурун «Өзүн кичирейткен». Элестетчи: баарын-баарын толтурган чексиз Нур. Ушунчалык, эч кимге да, эч нерсеге да бош орун жок. Мейкиндик да, эркиндик да жок. Нур гана, Анын эрки гана. Жана дүйнөгө, адамдарга, инсанга, тандоого орун берүү үчүн — Ал бир кадам артка чегинет. Жоголбойт, кетпейт — жөн гана Өз ичинде боштук жаратат. Башка бир нерсе жана бирөө көрүнө ала турган мейкиндик. Өзүн-өзү чектөө деген ушул.

Эми маанилүү учур. Бул жөн гана дүйнө кантип жаратылганы жөнүндө аңгеме эмес. Бул — адам үчүн жүрүм-турум үлгүсү.

Эгер сен чындап эле тирүү, өнүгүп жаткан жана өзүн сыйлаган адам болгуң келсе — чегине бил. Багынып берүү үчүн эмес, орун берүү үчүн. Балага. Өнөктөшкө. Башка пикирге. Башка муунга. Өзүңө — ар түрдүү кырларыңда.

Өзүн-өзү чектөө — алсыздык жөнүндө эмес. Бул жетилгендик жөнүндө. Бүт мейкиндикти өзүң менен ээлебөө жөндөмү жөнүндө. Баарынан жакшы билген адам болбоо. Бала үчүн бардык чечимдерди кабыл алган ата-эне болбоо. Ар бир кадамды көзөмөлдөгөн начальник болбоо. «Баарын өзү кылган» өнөктөш болбоо.

Бул өзүңдөн баш тартуу дегенди билдирбейт. Бул — башкага мейкиндик калтыруу.

Иудаизмде адам Жаратуучунун «бейнеси жана окшоштугу боюнча» жаратылган. Ал эми бул мындайды билдирет: сен баарын өзүң менен толтурганда эмес, жаныңда башка бирөөнүн жашашы мүмкүн болушу үчүн бир кадам артка чегине алганда адам катары ишке ашасың.

Мамилелерге да ошондой. Ар кандайына. Ишенимдүү, ата-энелик, кесиптик. Эгер сен жаныңдагы адамдын көрүнө алышын кааласаң — сутка бою Күн болууну токтот. Ооба, сен — жаркынсың, күчтүүсүң, көп билесиң. Бирок Күн Айга жарыкты түнү бою жаркырабагандыктан гана берет. Шамды дал караңгыда көрүүгө болот. Жана бул жоготуу эмес. Бул өсүү. Жалпы өсүү.

Айтмакчы, педагогика да ошондой түзүлгөн. Окуучуну өзү билгендин баары менен толтурган мугалим чындыгында окуучуну эмес, өзүн окутат. Окутуу — өлчөп берүү. Демек, дагы — чектөө.

Бойго жетүү да ошондой иштейт. Сен баарын көзөмөлдөгөндө бойго жетпейсиң. Сен тандоо бергенде бойго жетесиң — өзүңө да, башкаларга да. Анын ичинде жаңылуу укугун. Анын ичинде — өз жолу менен жашоо укугун. Ал эми мунун баары — өзүн-өзү чектөөнүн натыйжалары.

Өз ичиңде да — ошол эле окуя. Сен «иш» гана эмессиң, «апа» гана же «ийгиликтүү адам» гана эмессиң. Сенде көп ролдор, көп көз караштар, көп үндөр бар. Ал эми эгер бирөө баарын толтурса — калгандары унчукпай калат. Мында тең салмак жок. Ошондуктан атүгүл өз ичиңде да бирин экинчиси менен баспоо, алардын катар жашашына мүмкүнчүлүк берүү маанилүү.

Кудай, дешет, баарын билет. Бирок Ал унчукпоону тандайт. Сенде эркиндик болушу үчүн.

Сен да ошондой кылып көр. Бол, бирок кыспа. Сүйлө, бирок башкалардын үнүн баспа. Сүй, бирок сиңирип алба. Жетилгендик деген ушул. Чыныгы руханийлик деген ушул. Нур менен кыйкыруу эмес. Жаныңдагы бирөө гүлдөй алгыдай нур чачуу.

Жана мында таң калыштуу күч бар. Жутуп алуу эмес, шыктандыруу. Баары үчүн түшүндүрүү эмес, табууга мүмкүнчүлүк берүү. Сүйрөө эмес — катар басуу.

Анткени бирөө бир кадам артка чегинген жерде башка бирөөдө өсүү мүмкүнчүлүгү пайда болот.