Шаббат: ал бизге чындыгында эмне үчүн керек

«Шаббат» сөзү «токтоо», «токтотуу», ошондой эле «отуруу» дегенди билдирген уңгудан келип чыккан. Жана бул кокустук эмес. Ыйык тилде нерселердин аталыштары абадан пайда болбойт. Алар маңызды чагылдырат. Ошондуктан эгер Жаратуучу бир нерсени белгилүү бир сөз менен атаса — ага кулак салган оң. Ошентип, шаббат — жөн гана эс алуу күнү эмес. Бул токтоо күнү. Эң терең мааниде.

Биз кыймыл милдеттүү нормага айланган дүйнөдө жашайбыз. Баары айланат: экономика, билдирмелер, максаттар, пландар. Ал эми адам — дөңгөлөктөгү тыйын чычкан сыяктуу, атүгүл жөн гана отуруп, эч нерсе кылбоодон коркот. Анткени мындай сезилиши мүмкүн: «А эгер мен бир нерсени өткөрүп жиберсемчи? А эгер жетпесемчи? А эгер токтосом — баары ылдый тоголоно баштасачы?»

Бирок Тоорат түз айтат: алты күн иште, ал эми жетинчисинде — токто. Чарчагандыгың үчүн эмес. Токтоонун да мааниси болгондуктан.

Мындай токтоо жалпысынан эмне үчүн керек?
Шаббаттын маңызын түшүнүү үчүн муну түшүнүү маанилүү: руханийлик — жашоонун кошумча натыйжасы эмес. Бул бош убакыт да, кошумча сабак да эмес. Бул — максат. Жана бардык жумуш күндөрү да ушул жөнүндө. Аларда адам өсөт, тандоо жасайт, жеңгенди үйрөнөт. Бирок шаббат өзгөчө мейкиндик катары берилген, анда сен эч нерсеге жетишүүгө милдеттүү эмессиң. Сен жөн гана барсың. Жана сен «натыйжалуу» эмессиң — сен катышып турасың.

Иерусалим Талмуду мындай дейт:

«Шаббат жана майрамдар адам ушул күндөрү Тооратка терең кирише алышы үчүн берилген».

«Китеп окуу» мааниде гана эмес, жашоонун мааниси жөнүндө, өз жолу жөнүндө, өзүнөн чоңураак бир нерсе менен байланышы жөнүндө ойлонуу мааниде.

Эс алуу — жөн гана тыным эмес, өзүңө кайтуу
Тооратта мындай делет:

«Кудай асман менен жерди алты күндө жараткан, ал эми жетинчи күнү токтоп, эс алып толукталган» (Шмот 31:17).

Бул маанилүү. Ал жөн гана жасоону токтоткон эмес. Ал толукталган.
Шаббат — боштук жөнүндө эмес. Бул толуктук жөнүндө.

Рабби Сфорно түшүндүрөт: адам материалдыктан оолактаганда, ал «кошумча жан» алат. Албетте, мистикалык мааниде эмес, тереңдиктин, ачыктыктын, тынчтыктын ички сезими катары. Бул сен чуркап жүргөнүңдө сезүүгө мүмкүн болбогон нерсе.

Эмне үчүн дал «отуруу»?
Иврит тилинде «отуруу» дененин абалы жөнүндө гана эмес. Бул тамыр жайуу жөнүндө.
Турган адам каалаган учурда кетип калышы мүмкүн. Ал эми отурган адам калат. Ал бул жерде. Ал бул жерде болууну тандаган.

Ошентип, шаббат — өз жашооңдо «отура» турган убакыт. Шашпоо, баарын катары менен кармабоо, өзүңө аң-сезимдүү түрдө: «Мен бул жердемин. Мен жашап жатам. Азыр — жетиштүү», — деп айтуу. Бул сен баарын бүтүргөндүктөн эмес, токтоонун өзүндө маани бар болгондуктан ызы-чууну токтоткон күн.

Ошондуктан, айтмакчы, шаббатта жумуш күндөрүнө даярданууга болбойт. Бул таң калыштуу угулат, бирок терең логикалуу: шаббат — каражат эмес, кире бериш эмес, машыгуу аспабы эмес. Бул — максат. Калганынын баары — кошумча.

Жана тескерисинче — жумуш күндөрү да шаббат жөнүндө
Тооратта мындай делет:

«Шаббат күнүн ыйыктоо үчүн аны эстеп жүр».

Эң таасирдүү еврей түшүндүрүүчүлөрүнүн бири Раши түшүндүрөт: бул жуманын ар бир күнүндө шаббатты эстеп жүрүү дегенди билдирет. Мисалы, эгер сен кооз же даамдуу бир нерсе көрсөң — аны шаббатка калтыр. Эмне үчүн? Өзүңө түшүндүрүү үчүн: шаббат — жөн гана дем алыш күнү эмес, бүт жуманын борбору. Бул башка күндөр умтулган чоку, маани.

Мына ошондо шаббат жумуш күндөрүнө «агып» өтө баштайт. Ал жөн гана арал сыяктуу өзүнчө турбайт. Ал калганынын баарын жарык кылат. Жана ушул тынчтык чекитинен толкундар андан ары жайылат.