Сүйүү чыккынчылыктан гана өлбөйт

Сүйүү бир күндө сейрек жоголот. Бизге мамиле кандайдыр бир чоң себептен — чыккынчылыктан, калптан, ишенимсиздиктен, ырайымсыз иштен бузулат деп ойлоо оңойураак. Бирок кээде сүйүү алда канча үнсүз өлөт. Башкаларга себеп катары айтып бергидей эч нерсе болбойт. Болгону бир адам күн өткөн сайын экинчисинин жанында өзүндөй болууга барган сайын азыраак уруксат берилгенин сезет.

Адегенде андан бир аз өзгөрүүнү күтүшөт. Андан кийин — туура жооп кайтарууну. Туура сезүүнү. Туура сүйлөөнү. Экинчи адам сүйүүнү кандай элестетсе, дал ошондой сүйүүнү. Ошентип, бара-бара жаныбызда тирүү адам эмес, андан күткөн нерселерибиздин чексиз тизмеси тургандай болот. Эң таң калычтуусу, чындыгында башка адамдын үстүнөн бийлик жүргүзүүгө барган сайын көбүрөөк аракет кылып жатсак да, муну сүйүү деп атай беришибиз мүмкүн.

Биз жөнөкөй бир нерсени көп унутабыз: эч ким бизди сүйүүгө милдеттүү эмес. Эч ким бизди тандоого, бизге жан дүйнөсүн ачууга, биз үчүн тынчсызданууга, кайтып келишибизди күтүүгө, алсыздыктарыбызды кечирүүгө жана кыйын учурда жаныбызда калууга милдеттүү эмес. Ошондуктан адам мунун баарын өз каалоосу менен жасаса, бул — аткарылышын талап кылууга боло турган милдет эмес, жоготуп алышыбыз мүмкүн болгон белек.

Мишлейде, башкача айтканда Накыл сөздөр китебинде: «Жек көрүү чыр-чатакты козгойт, ал эми сүйүү бардык күнөөлөрдү жаап коёт», — деп айтылат (10:12). Бул сөздөрдү сүйүү баарына чыдашы керек деген кооптуу ойго айлантуу оңой. Бирок сүйүү кемсинтүүгө, зордук-зомбулукка же кайра-кайра жасалган чыккынчылыкка чыдоону талап кылбайт. «Жаап коюу» — жамандыкты жакшылык деп атоо эмес. Бул жерде адамдын ар бир алсыздыгын анын бүтүндөй өзүнө чыгарылган өкүмгө айлантпоо жөнүндө сөз болуп жатат. Анткени эч качан жаңылбагандарды гана сүйүүгө мүмкүн болсо, сүйө турган эч ким калбайт.

Эго башкача иштейт. Ал күн сайын алып жаткан нерселерге караганда, өзүнө берилбеген нерсени алда канча тез байкайт. Бир адамдын жанында жүз жолу болуп, бир жолу келбей коюуга болот — эго дал ошол бир жолкусун эстеп калат. Көптөгөн жылуу сөздөрдү угуп, бирок бир эле туура эмес айтылган сүйлөмдү жылдар бою жүрөктө сактап жүрүүгө болот. Күн сайын сүйүүгө бөлөнүп туруп да, биринчи кезекте ошол сүйүүдө эмне жетишпей жатканын ойлой берүүгө болот.

Адамдын эң кайгылуу адаттарынын бири ушинтип пайда болот: биз сүйүүнүн өзүн байкагандын ордуна жакын адамдан сүйүүсүн далилдөөнү талап кыла баштайбыз. Эгер ал чындап сүйсө, өзү эле баамдашы, сөз айтпай эле түшүнүшү, дал биз кылгандай кылышы керек деп ойлойбуз. Бирок башка адам — биздин уландыбыз эмес. Анын мүнөзү башка, коркуусу башка, башынан өткөнү башка, сезимин билдирүү жолу башка. Кээде ал бизди биз сүйүүнү күтүп көнгөн тилден таптакыр башка тилде сүйөт.

Сүйүү биз улам: «Эмне үчүн сен мага керек болгондой эмессиң?» — деп суроону токтотуп, биринчи жолу чындап кызыгуу менен: «А сен кандайсың?» — деп сураганда жетиле баштайт.

Балким, жакындык эки адам акыры бири-бирине кынтыксыз болгон учурда жаралбайттыр. Ал башка адамдын кемчиликтери биз үчүн күтүлбөгөн нерсе болбой калганда пайда болот. Биз анын алсыздыктарын көрөбүз, ал биздикин көрөт. Бири-бирибиздин кыжырыбызга эмнелер тиерин, кайсы жерде түшүнүшө албасыбызды, кайсы жагынан эч качан бирдей болбосубузду билебиз — ошентсе да, бизге ишенип тапшырылган нерсеге аяр мамиле кылууга аракеттенебиз.

Анткени башка адамдын жүрөгү — абдан өзгөчө белек. Аны бир жолу алып, эми бизге таандык буюмдай текчеге коюп коюу мүмкүн эмес. Ал бизди сүйүп турганда да эркин бойдон калат.

Балким, эң чоң каталарыбыздын бири — бизди сүйгөн адамдын жаныбызда болушун кадимки нерседей кабыл алуу. Күнүбүз кандай өткөнүн сураган үнгө көнөбүз. Түн ортосунда кат жазууга боло турган адамга. Жаныбыздан табыла турган колго. Алсыздыктарыбызды билсе да, бизге дагы эле жылуу караган адамга. Мунун баары жоголгон күнгө чейин кадимкидей сезилет.

Ошондо гана биз эч качан ыраазычылык билдирбеген нерселерде канчалык көп сүйүү жашырылганын күтүүсүздөн түшүнөбүз.

Ошондуктан сүйүүнү издөө гана жетишсиз. Ал жаныбызда турганда, аны байкай билишибиз керек. Кээде бизге эмнени жетишсиз беришкенин кайра сурагандын ордуна, маңдайыбыздагы адамды карап: бир кезде жүрөгүн ачып, аны ушул күнгө чейин жаппаганы менен эле ал мага канчалык көп нерсе берди деп ойлонуу керек.