«Бир тепкич жогору»
Көптөгөн ички жана руханий кризистер жалган дихотомиядан келип чыгат: же сен ыйыксың, же күнөөкөрсүң. Ушул схеманын алкагында жашоого аракет кылган адам дайыма чыңалуу абалында болот. Ал же өзүн ашыкча жогорку талаптар менен алсыратат, же — сөзсүз мүдүрүлгөндөн кийин — өзүнө болгон ишенимин жоготот. Ал эми андан ары көпчүлүккө тааныш кайгылуу варианттар: козголоң, дин менен байланышты үзүү, күнөө сезими менен жашоо же — андан да коркунучтуусу — сыртта такыбалык, ичинде чирүү жана оору болгон кош жашоо.
Бул көйгөй бир динге гана байланыштуу эмес. Ал руханийликти чын ыкластан издеп, бирок адамгерчиликсиз идеализмдин капканына түшкөндөрдүн баарына тиешелүү. Кудайга алып баруучу жол — секирик эмес, процесс экенин унутканда.
Еврей салты буга башкача мамиле кылат. Ал адамдан кемчиликсиз болууну талап кылбайт. Талмудда ыйыктыктын 40 деңгээли жана таза эместиктин 40 деңгээли жөнүндө айтылат. Башкача айтканда, адам «адилет» же «күнөөкөр» деп бөлүнбөйт — ал кыймылдайт, ойдолот, өсөт. Эң негизгиси — сен кайда турганың эмес, кайсы тарапты карап турганың жана алдыга кадам таштап жатканың.
Өзүңдү кечээки өзүң менен гана салыштыруу керек. Башканын ийгилиги менен эмес, китептеги идеал менен эмес, чындап эле колуңдан келген реалдуу, жеткиликтүү тепкичтер менен. Психика «жакшыраак болуу» жөнүндөгү чексиз басымга туруштук бере албайт. Атүгүл Сулайман падыша да айтат: «Өтө адилет болбо» (Коһелет 7:16). Анткени ашыкча ыйыктыкка умтулуунун артында текебердик, тынчсыздануу жана өзүңдү жийиркенүү жашырынышы мүмкүн.
Ички акылмандык башкача айтат: эң жакшысы эмес — туурасы керек. Бир тепкич жогору — мына сенин максатың. Он эмес, тепкичтин бүт аралыгы эмес, бир кадам. Анан — бардык күчүңдү ушул жаңы тепкичте ал сенин таянычыңа айланганга чейин кармап турууга жумша.
Перфекционизм — ыйыктыкка умтулуу эмес, бул коркуу. Ал денени бузат, жанды тоңдурат. Психосоматика көз карашынан «кемчиликсиз» болууга туруктуу басым шал болууну пайда кылышы мүмкүн — физикалык же рухий. Көп учурда такыба катаалдык болуп көрүнгөн нерсе руханий жаракатка айланат — өзгөчө жакын мамилелерде. Ашыкча талапкер, «идеалдаштырылган» энелик катаалдык балдардагы көз карандылыктардын кыйыр себебине айланган учурлар сейрек эмес. Анткени үйдө кабыл алуудан башканын баары болгон.
Ал эми кабыл алуу — алсыздыктын алдында багынуу эмес. Бул Кудай мүмкүн эмес нерсени сурабай турганын түшүнүү. Ал сага өз ыргагың менен өсүүгө мүмкүнчүлүк берет. Ал эми эгер сен бүгүн бир кадам таштасаң — бул эми эрдик. Калганы — кийин. Кийинки тепкичтин убагы качан келерин жашоонун өзү айтып берет.
Ошондуктан эгер сен жолдо болсоң — атүгүл жай басып бара жатсаң да, атүгүл мүдүрүлсөң да — сен кыймылдап жатасың. Демек, сен караңгылыкта эмессиң. Сен — процесстесиң. Бурулба. Жөн гана өз ишиңди кыл. Бир аз жогору. Жана ишеним менен — Кудайга да, өзүңө да.
