«Символ — шындықты көрудің тәсілі»

Адам символдармен кездесіп, оларды шартты нәрсе ретінде қабылдай бастайды. Олар жай ғана ыңғайлылық үшін ойлап табылған әдемі бейнелер сияқты. Май — бұл май, жарық — бұл жарық, болды. Бірақ еврей дәстүрінде символ — әшекей емес. Бұл заттардың қалай құрылғанын көрсетудің тәсілі, тек тікелей емес, түсінікті нәрсе арқылы.

Мысалы, зәйтүн майын алайық. Тұрмыстық деңгейде бұл қарапайым нәрсе: тамақ, жарық, денені күту. Танах заманында ол жалпы күнделікті өмірдің бір бөлігі болды — онсыз күн көру қиын еді. Міне, сондықтан ол арқылы тереңірек нәрселерді түсіндіру ыңғайлы.

Май жанады және жарық береді. Бұл қарапайым байқау. Бірақ одан әрі қадам жасалады: егер жарық бар болса, онда айқындайтын, көрсететін, көрінетін ететін нәрсе бар. Даналықпен байланыс та осыдан. «Әдемі естілетіндіктен» емес, қызметі ұқсас болғандықтан.

Сондықтан дәстүрде май мен шырағдан түсініктің бейнесіне айналады. Ақпарат ретіндегі білімнің емес, дәл айқындықтың. Адам жай ғана әрекет етпей, не болып жатқанын көре бастаған кез.

Әдетте назардан тыс қалатын тағы бір егжей-тегжей бар. Май өзінен-өзі пайда болмайды. Оны сығып алу керек. Зәйтүнді езеді — тек сонда ғана май шығады.

Ал бұл енді өсімдік туралы емес, адам туралы.

Көбінесе айқындық тыныш жағдайда келмейді. Адам қысымнан, қиын жағдайлардан, ішкі сұрақтардан өтеді — және дәл сол жерде бір нәрсені түсіне бастайды. Теориялық тұрғыда емес, шын мәнінде.

Бұл «қысымсыз» ол беткі қабатта қалып қоюы мүмкін.

Майдың тағы бір ерекшелігі — ол басқа сұйықтықтармен араласпайды. Тіпті оны араластырсаң да, ол бәрібір жоғары көтеріліп, бөлек қалады.

Бұл да ұран ретінде емес, байқау ретінде қолданылады. Адам кез келген ортада, кез келген жағдайда болуы мүмкін, бірақ оның толық еріп кетпеу мүмкіндігі сақталады. Өз бағытын, өзінің ішкі сызығын сақтау.

Бұл оқшаулық туралы емес, тұрақтылық туралы.

Сонда символ абстракция ретінде емес, бағдар ретінде жұмыс істей бастайды. «Бұл нені білдіреді» емес, «мұны қалай қолдану керек».

Өзіңе қарапайым сұрақ қоюға болады: менің өмірімде қай жерде «жарық» бар, ал қай жерде мен автоматты түрде әрекет етемін? Қай жерде мен шынымен түсінемін, ал қай жерде жай ғана қайталаймын?

Және екінші сұрақ: мені қазір не «қысып» тұр — және егер бірден қашпай, түсінуге тырыссам, одан не шығуы мүмкін?

Және үшінші — мен айналамдағы ортада не менікі, не менікі емес екенін түсінуді доғаратындай еріп кетпедім бе?

Символдарды практикалық қолдану дегеніміз осындай нәрселер. Майдың даналық екенін есте сақтау емес, мұның өмірде қалай көрінетінін көре бастау.

Сонда Тора бейнелер жиынтығы болудан қалады. Ол өз бойыңда тексеруге болатын байқаулар жүйесіне айналады.