Сараңдық па, әлде ақылды үнемдеу ме?
Ақшаны оңай жұмсайтын адамдар бар. Ал кейбіреулер үшін тіпті ақша туралы әңгіменің өзі — наркозсыз тіс нервісі сияқты. Оларға төлеу физикалық тұрғыдан ауыр, тіпті қажет болса да. Тіпті сән-салтанат туралы емес, ең қарапайым нәрселер туралы сөз болса да: дұрыс тамақ, жақындарға сыйлық немесе, Құдай сақтасын, емделу.
Мұндай адамдар әдетте жай ғана үнемдейміз дейді. «Ақылмен басқара» білеміз дейді. «Жай ғана ысырапшыл емеспіз» дейді. Бірақ үнемдеу мен сараңдықтың арасында жіңішке, бірақ сезілетін шекара бар. Ал егер бұл шекараны байқамасаң, кенеттен жалғыздықта, мерзімі өткен азық-түлігі бар түнерген пәтерде, ренжіген балалармен қалуың мүмкін.
Шекара қайдан өтеді?
Үнемдеу — ақылмен жұмсау. Артық нәрсені сатып алмау, маркетингке алданбау, бірақ сонымен бірге денсаулыққа, сапаға, жақындарға қыспау.
Сараңдық — кез келген шығын шиеленіс тудыратын кез. Ақша адамдардан маңыздырақ болған кез. Жұмсай аласың, бірақ қаламайсың. Тіпті әйеліңе сыйлықты: «Айтпақшы, бұл 300 гривна тұрды!» — деген сөзбен ұсынасың.
Сараңдықтың иісі бар. Және мәселе ақшада емес, сезімде: жұмсау керек болғанда өзіңді қалай сезінесің.
Егер ішіңде үрей басталса — демек, бұл есеп туралы емес. Бұл енді мазасыздық. Ал егер содан кейін сағаттап «кетіп қалған» әр рубльге өкінсең — азап шегетін сараңдар клубына қош келдің.
Тамыры неде?
Сараңдық — әмиян туралы емес. Бұл бас туралы.
Бұл — қорқыныш. Жетпей қалатынынан. Алдап кететінінен. Бәрін тартып алатынынан. Кенеттен ертең — және бітті деген.
Адам ақшаға дауылдағы зәкірге жабысқандай жабыса бастайды. Бірақ мәселе мынада: бұл зәкір өмір сүруге мүмкіндік бермейді.
Бұдан ең көп отбасы зардап шегеді. Әйелі, балалары. Олар инвестициялық жоба емес қой. Бірақ сараң адам үшін дәл солай көрінеді. Егер жұмсаса — тек «ақтаумен». Әрі көбінесе — өзіне.
Міне, бала мынадай ұстаныммен өседі: сұрау — ұят. Алу — ыңғайсыз. Қуану — болмайды. Ақша — шиеленіс.
Шектен шығып бара жатқаныңды қалай түсінуге болады?
- Егер қолыңнан келсе де, қайырымдылыққа беруге қимасаң — бұл ескерту белгісі.
- Егер жылдар бойы өзіңе жаңа свитер алмасаң, бірақ шотта «қара күнге» деген ақша жатса — ескерту белгісі.
- Егер кассирмен 2 гривна үшін дауласып, содан кейін өміріңнің бір сағатын уайымға жұмсасаң — бұл енді диагноз.
Ал еврей даналығы не дейді?
Өте қарапайым. Ақша — құрал, пұт емес.
Иудаизм: «Бәрін таратып бер!» — демейді. Ол: ақылды бол, — дейді. Артық жұмсама, бірақ қорқынышпен де өмір сүрме. Өзіңді өлмейтіндей сезініп жинама.
Нақты ереже бар:
Өзіңе үнемде — бірақ отбасыңа емес.
Қор жина — бірақ денсаулық пен абырой есебінен емес.
Қолыңнан келгеннен көп берме — бірақ ашық жүрекпен бер.
Егер өзіңнен сараңдықты сезсең, не істеу керек?
- Мойында. Бұл енді табыстың 50%-ы. Ақталудың қажеті жоқ. Жай ғана мойында: «Иә, менде бұл жағынан қиындық бар».
- Беріп көр. Истериясыз. Логикасыз. Жай ғана әйеліңе гүл сатып ал. Жай ғана біреуге үнсіз садақа бер. Түбіртексіз, Instagram-дағы жазбасыз. Жай ғана істе.
- Ақшаның қайдан келетінін өзіңе еске сал. Бәрі сенің үнемдеуіңе байланысты емес. Кейде біз бір тиынға жабысып — мыңдарды жоғалтамыз. Құдай береді. Құдай алады да. Сондықтан өзіңе бақылау елесін құрудың қажеті жоқ. Сенуді үйренген жақсы.
- Икемділікті дамыт. Кейде бір шектен арылу үшін сәл басқа жаққа еңкею керек. Кейде «ысырапшылдық» сияқты көрінетін нәрсені істеуді үйрен. Бұл сені күйретпейді. Бұл сені емдеуі мүмкін.
Және соңғысы: саған жалпы ақша не үшін керек?
Оның көмегімен өмір сүру үшін — тек аман қалу үшін ғана емес.
Бөлісу үшін. Сыйлау үшін. Салу үшін. Көмектесу үшін.
Касса аппараты емес, адам болу үшін.
Өйткені, түптеп келгенде, ақша — мақсат емес. Бұл жол.
Ал сен онымен қалай жүресің — енді өзіңе байланысты.
