«Сенікі — сенікі емес»

Бәріміз де ашуланамыз. Бірақ біреулер өзін ұстайды, ал басқалары айқайлайды. Біреулер эмоциялар әрдайым шындық емес екенін түсінеді, ал басқалары ашуын қарым-қатынастың нормасына айналдырады. Әсіресе — өзіміз жақсы көретіндермен. Әсіресе — балалармен.

Ашуға мінген адам ес-ақылы бар адамнан нашар қашан әрекет ететінін білесіз бе? Ол болып жатқан нәрсені жағдай ретінде емес, өзіне жеке соққы ретінде қабылдағанда. Біреу сенің көлігіңді сызып кетті — және сен есеңгіреп қаласың, металды емес, өзіңді сызып кеткендей. Балаң екілік алды — және сен мұны оның тәжірибесі ретінде емес, өзіңнің жеңілісің ретінде қабылдайсың. Оның тұмауы бар, ал сен ол өз мұрнының суымен өміріңді әдейі бүлдіріп жатқандай ашуланасың. Шынымен.

Енді елестетіңіз, сіз таңғы ас ішіп отырсыз. Тыныш таңғы ас. Ұлыңыз кіріп келіп: «Әке, көршінің көлігін сызып кетіпті!» — дейді. Ал сіз басыңызды изеп, тыныш тамақтануды жалғастырасыз: «Е, оның сақтандыруы бар сияқты». Ал енді дәл сол ұлыңыз: «Әке, біздің көлігімізді сызып кетіпті!» — деп ұшып кіреді. Сіз шанышқыны лақтырып, тәпішкеңізді ұстап, терезеден секіруге дайындаласыз. Бітті, үрей. Неге? Өйткені — менікі. Ал анау — менікі емес. «Менікі» болғанда — бірден тепе-теңдікті жоғалтасың. Иелік инстинкті іске қосылады. Құтырған.

Ата-аналықтағы ашудың басты мәселесі дәл осында жатыр.

Біз баланы өз меншігіміз ретінде қабылдағанда, одан адамды көруді қоямыз. Ол жобаға айналады. Бір түрлі салымға. Сен оған күш саласың, үміттенесің, жоспар құрасың — және, әрине, оның үмітіңді ақтауын күтесің. Ал ол — ақтамайды. Ол ауырады, қателеседі, дауласады, оқығысы келмейді, оғаш музыканы ұнатады. Немесе мүлде сен армандағандай емес, басқаша өмір сүруді шешеді.

Ал сен ашуланасың. Өйткені «мен бәрін ол үшін жасадым ғой». Ал ол, оңбаған, алғыссыз.

Бірақ дәл осы жерде ересектік басталады. Және дәл осы жерде еврей ойы айтады: тоқта. Бала — сенікі емес.

Ол сен арқылы келді, бірақ саған емес. Оның жаны — сенің меншігің емес. Бұл «Бала және К°» акционерлік қоғамы емес. Бұл — жеке тұлға. Саған сақтауға сеніп тапсырылған жан. Сыйлық ретінде емес. Кепіл ретінде. Миссия ретінде. Өсіп келе жатқан біреудің жанында болу мүмкіндігі ретінде.

Өмірдегі бәрі жоғалуы мүмкін: көлік — апатта, ақша — банкроттықта, серіктес — ажырасуда, үй — жер сілкінісінде. Сен тым болмаса бала «сенікі» болып қалады деп ойлайсың ба? Жоқ. Тіпті ол да — «сенікі» емес. Мұны мойындау ең қиыны. Бірақ ең азат ететіні де осы.

Өйткені сен одан өз меншігіңді көруді қойған бойда — одан адамды көре бастайсың.

Ол қателескенде, сен енді айқайламайсың. Өйткені бұл оның жолы, сенің апатың емес. Ол сен қалағандай істемегенде, сен ашуға ерік бермейсің. Өйткені сен — иесі емессің. Сен — серіксің.

Сен қожайын емессің. Сен — жол көрсетушісің. Сен — ол бір күні шығып кететін үйсің. Алғыспен — егер жолың болса. Немесе ауыр жүкпен — егер жолың болмаса.

Ата-ана болу — билік емес, қызмет. Билік бақылағысы келеді. Қызмет — қолдағысы келеді. Міне, сен балаңа «менікі» деп емес, «маған сеніп тапсырылған» деп қарай бастағанда — онымен шынайы сөйлесе бастайсың. Қысымсыз. Асыра күтусіз. Истериясыз.

Сен оның қателерінен қорқуды қоясың — өйткені бұл оның қателері. Ал сен жанындасың. Сен оның қорқынышы емессің. Сен оның тірегісің.

Кемелдік — сүюді тоқтату емес. Бұл бір нәрсе үшін емес, соған қарамастан сүюді үйрену. Бала ыңғайлы, түсінікті, саған ұқсас болғаны үшін емес. Жай ғана ол бар болғаны үшін. Және оның жаны саған уақытша сеніп тапсырылғаны үшін.

Демек, міндет — оның «сен қалағандай» болуында емес. Оның өзі бола алуында. Сенің көмегіңмен. Сенің үлгіңмен. Және — сенің құрметіңмен.

Егер сен мұны түсінсең — ашуға ерік беруді қоясың.

Ал егер түсінбесең… Е, біреу сенікін сызып кеткенде, таң сайын терезеге қарай секіре бересің. Дегенмен, бәлкім, ол мүлде сенікі емес шығар.