Адам жолдон адашканда…

Кээде адамдын жаны жөн гана адашпайт — ал бирөө анын ички нурун үйлөп өчүрүп салгандай күңүртүнө түшөт.
Байыркы тилде «жолдон тайды» деген сөздү башкача да окуса болот: «акылсыз болуп калды».
Эмне үчүн? Анткени ар бир күнөө — дененин алсыздыгы гана эмес, тунуктукту жоготуу.
Талмудда айтылгандай:
«Адамга акылсыздыктын руху кирмейинче, ал күнөө кылбайт».
Акылсыздык — бул сен баасын унуткан учур. Убактылуу менен түбөлүктүүнүн айырмасын көрүү жөндөмүн жоготкон учур.

Элестетчи, дейт рав Яаков Каневский, бүт дүйнө, жерден жылдыздарга чейин, эң майда кум менен толтурулган. Бир капта — миллиондогон ушундай кум бүртүкчөлөрү. Жана миллион жылда бир жолу бирөө гана жоголот.
Мына: атүгүл ушул кумдун баары жоголо турган убакыттын өзү — түбөлүктүн чексиздигинде жылт эткен учкун гана.

Бирок адам түбөлүктү ырахаттын кичинекей учкунуна алмаштырат. Ал алтынды айнектин сыныгына сатат. Ал өз жанын коюмга коёт — демден да тез жоголгон бир учур үчүн.

Ал эми ордуна эмне алат?
Оору. Талкаланган дене. Алсыраган жан. Артында боштук турган бакыттын элеси.

Рабейну Йона айтат: күнөө кылганын түшүнгөн адам өзүнө түз айтышы керек:
«Мен денемди аябадым — эмне үчүн? Бир мүнөт үчүн. Мен жаныма ырайымсыз болдум — бир учур үчүн. Мен чексизди өткөөлгө алмаштырдым».

Биз муну тообо тиленүүсүндө да кайталайбыз: «Жана ал бизге арзыган жок».
Так ошондой: арзыган жок. Жемиш берген жок.
Пайда да, кубаныч да жок. Денеде жана жүрөктө тырыктар гана.

Адамдардын эң акылдуусу Сулайман падыша айткан:
«Кедей, бирок акылдуу жаш жигит кеңешти укпай калган кары жана акылсыз падышадан артык».
Жаш жигит — адамдагы таза, жакшы башталыш. Ал жан бойго жеткенде, 13 жашта келет.
Эмне үчүн кедей? Анткени анын үнү — акырын. Аны сейрек угушат.
Бирок ал чындыкка алып барат. Ал — түнү да күйгөн чырак.

Ал эми «кары жана акылсыз падыша» — кумарлуу, жаман ниет.
Ал биз менен төрөлгөндөн бери бирге. Ал катуу сүйлөйт. Ал дайыма биринчи.
Ошондуктан — соттогу башкалардан мурун чуркап келип, ишенимдүү калп айткан мыкаачы сыяктуу, ал эми сен мындан ары чындыкты уккуң келбей калат.

Зоһар айтат: ал «Индиядан Эфиопияга чейин» — жашоонун башынан аягына чейин бийлик кылган Ахашверошко окшош.
Бул «падышалык» — алдамчылык. Ал адамдын жанын пара менен: ырахат, бийлик, ийгилик жөнүндөгү убадалар менен басып алат.
Бирок кунт коюп карасаң — анда бир да чыныгы таш жок.
Чаң гана, түтүн гана.

Жолдон адашкан бир жаш жигит мага жазган:
«Адамдар мени бактылуу деп ойлошкон. Ал эми мен бош элем. Кубаныч менден алыс болчу».

Мына чындык эмнеде: жаман ниет ушунчалык ишенимдүү угулат, анткени биз аны төрөлгөндөн тартып угабыз. Биз анын үнүнө көнүп калабыз — жана башкасы бар экенин унутабыз.
Ал калп айтат. Ал күнөө ырахатка алып баруучу жол болгон элестүү дүйнөнү тартат.
Бирок ар бир масканын артында — азап. Ар бир жылмаюунун артында — ички жарака.

Ошондуктан нурга умтулган адам акылмандыкты колунан чыгарбашы керек.
Атүгүл бир учурга да.
Ал анын күзгүсү, анын үнү, анын картасы болсун.
Ал эскертип турсун: күнөө үчүн жоготкондун баары сен ичиңде алып жүргөн түбөлүккө арзыбайт.