Еркіндік — жағдайларға байланысты емес. Ол — сенің өзіңе байланысты.

Еркіндік — айналаңда ешқандай шектеу жоқ кез деген ескі елес бар. Сенде көп ақша болғанда, бастық болмағанда, бос уақыт толып жатқанда және не қаласаң соны істеуге ерікті болғанда.
Бірақ егер сіз мұның бәрі бар адамдарды бақылап көрсеңіз, білесіз: бұл мүлде еркіндіктің кепілі емес.

Орасан зор ресурстарға ие болып — мүлде құлдықта болуға болады.
Демократиялық қоғамда өмір сүріп — өз импульстарыңның тұтқыны болып қалуға болады.

Еркіндік — сені сырттан ешкім кісендемеген кез емес.
Бұл — сен өзіңді іштей кісендемеген кез.

Неге көпшілігіміз құлмыз?
Ойланып қарасақ, көбінесе біз дұрыс деп санағанымыздай емес, сәттің бұйрығымен әрекет етеміз:
— Біреу бізді ашуландырды — және біз ашуға ерік береміз.
— Тәтті жегіміз келді — міне, қолымызда тоқаш, дегенмен өзімізге «жетіден кейін жемеймін» деп уәде берген едік.
— Біз үндемей қалу, жол беру, күту керек екенін түсінеміз. Бірақ істей алмаймыз.
— Біз темекі өлтіретінін, тәуелділік қорлайтынын, қызғаныш бұзатынын білеміз. Бірақ қайта-қайта сол шеңбермен жүре береміз.

Міне, бұл құлдық.
Сыртқы емес — ішкі.
Адам тұтас корпорацияның иесі бола тұра, бір мезгілде өз әдеттері мен қорқыныштарының құлы болуы мүмкін.

Шынымен күшті адам кім?
Пиркей Авотта көрнекі жерге іліп қоюға тұрарлық бір сөйлем бар:
«Кім күшті? Өз құмарлықтарын тежейтін адам».

Байқаңыз: басқаларды жеңетін адам емес.
Өзін жеңе алатын адам.
«Сабырлы адам батырдан артық, өзін билей алатын адам қаланы жаулап алушыдан күштірек».

Бұл қарапайым естіледі. Бірақ шын мәнінде бұл — тұтас өнер.
Өйткені ең қиыны — сені қорлаған кезде шаншып сөйлемеу.
Бәрін тастап кеткің келгенде азғыруға бой алдырмау.
Ешкім білмесе де, өз әлсіздіктеріңе жол бермеу.

Ішіміздегі түрме
Ешаяһу пайғамбар айтады: «Тұтқындарға: шығыңдар, — деп айту».
Вильна Гаоны түсіндіреді: бұл тұтқындар — зынданға қамалғандар емес.
Бұл — өз қалаулары, әдеттері және автоматты реакцияларының түрмесінде отырған адамдар.

Шынын айтсақ, әрқайсымыз күніне кем дегенде бір рет осындай торда отырамыз.
Кейде ол зиянсыз болып көрінеді — күнделікті күйбең сияқты.
Кейде — ұят болатын тәуелділік сияқты.
Кейде — қарым-қатынасты бұзатын ашу немесе тәкаппарлық сияқты.

Не азат етеді?
Данышпандар айтады: құлдықтан шығуға көмектесетін ең күшті құрал — Тәуратты оқу және өсиеттерді орындау.
Бірақ қарапайымырақ айтсақ: бұл — саналылық пен өзіңді тексерудің тұрақты тәжірибесі.
Өйткені Тәураттың мәні адамның рәсімдерді жай белгі қою үшін сақтауында емес.
Өз ойлары мен істерін басқаруды үйренуінде.
Сондықтан былай делінген: «Шынымен азат — тек Тәуратты оқитын адам».
Өйткені бұл жұмыс — өзіңді есіңе қайтару — күнделікті.