Жаратушының қолынан бәрі келсе, Оған періштелер не үшін керек?

Жаратушы құдіретті болса, Оған періштелер не үшін керек? Бір қарағанда, сұрақтың өзі қайшылықты көрінеді: бәрін Өзі жасай алатын Жаратушы көмекшілерге мұқтаж емес.

Алайда еврей дәстүрінде періштелер Жаратушының құдіреті жетіспегендіктен өмір сүрмейді. Олар — Оның жаратылған әлем үшін Өзі белгілеген тәртібінің бір бөлігі.

Рамхаль рухани бастау мен біздің материалдық әлеміміздің арасында көптеген деңгей бар екенін түсіндіреді. Құдайлық ықпал бұл дүниеде өзінің бүкіл толықтығымен тікелей ашылмайды: әлем мұндай ашылуға бейімделмеген. Ол материалдық болмысқа сай пішінге ие болғанға дейін рухани сатылар тізбегі арқылы өтеді. Періштелер — осы жүйенің бір құрамдас бөлігі.

Сондықтан періштені Құдай онсыз әрекет ете алмайтын «көмекші» ретінде емес, Жаратушы белгілеген тәртіп аясында Оның белгілі бір еркін жүзеге асыратын жеткізуші ретінде түсінген дұрыс. Рамхаль «Дерех а-Шем» еңбегінде төменгі әлемдегі түрлі нысандар мен үдерістердің үстінен рухани күштер тағайындалғанын, солар арқылы бұл нысандар мен үдерістер Жоғарғы ерікке сәйкес басқарылатынын жазады.

Осыдан маңызды парадокс туындайды: періштелер Жаратушыға емес, біз өмір сүріп жатқан әлемнің құрылымына қажет.

Бірақ мұнда тағы бір маңызды шекара бар. Періште Жаратушымен қатар тұрған дербес күш емес. Оның Жаратушыдан тәуелсіз өз билігі жоқ. Сондықтан адам көмек көзі ретінде періштеге емес, Жаратушының Өзіне жүгінеді.

Бұл малах сөзінің мағынасын да түсінуге көмектеседі: ол «елші» дегенді білдіреді. Елшінің мәні — өзін емес, өзін жібергеннің еркін білдіруінде.

Осы тұста періште мен адамның арасында қызық айырмашылық бар. Періште өзіне жүктелген міндетті орындайды. Ал адам таңдау еркіндігі берілген әлемде өмір сүреді. Сондықтан періштелердің рухани дәрежесі жоғары болғанымен, адамның шешімі ерекше құндылыққа ие: адам Жаратушының еркін орындап қана қоймай, оны орындауды өз еркімен таңдай алады.

Демек, періштелердің болуы Құдайлық құдіреттің шектеулілігін емес, Жаратушы орнатқан тәртіптің күрделілігін көрсетеді.

Жаратушы ешбір делдалсыз әрекет ете алар еді. Бірақ шексіз құдірет Оның еркі көптеген деңгейлер, себептер мен елшілер арқылы ашылатын әлемді жарату еркіндігін де білдіреді. Соған қарамастан, бәрінің Бастауы Бір болып қала береді.