Мерекелер аяқталғанда, шынайы сенім басталады

Күзгі мерекелер аяқталды. Біз үйреншікті өмірімізге: жұмысқа, күнделікті қам-қаракетке, отбасылық істер мен міндеттерге қайта ораламыз. Дәл осы кезде сол ерекше күндердің бізге шын мәнінде не бергенін түсіне бастаймыз. Біз рухани өмір тек белгілі бір уақытта болады деп ойлауға үйренгенбіз. Дұға еткенде, қасиетті мәтіндерді оқығанда, Құдай туралы ойланғанда немесе діни мерекелерге қатысқанда ғана рухани өмір сүретіндей көрінеді. Ал қалған уақыт келесі бір ерекше сәтке дейін өткізе тұратын қарапайым күндер сияқты қабылданады. Бірақ иудаизмде бұған мүлде басқа көзқарас бар: күнделікті өмір мерекелер үшін емес, мерекелер күнделікті өмір үшін қажет.

Тауратта өте қарапайым сөздер бар: «Жақып өз жолымен кетті» (Берешит 32:2). Құдайдың құдіретін сезінгеннен кейін адам рухани көтеріңкі күйде мәңгі қалмайды. Ол өз жолын жалғастырады. Оны жұмыс, шешім қабылдау, адамдармен қарым-қатынас және түрлі қиындықтар күтеді. Рухани тәжірибеден алғанының бәрі дәл сол жерде көрінуі тиіс. Жақыптың тағы бір есімі болған — Исраэль. Осы екі есімнен бір өмірдің екі қырын көруге болады. Исраэль — Құдайға бет бұрған адам. Жақып — күнделікті тіршіліктің ортасындағы сол адамның өзі. Адамның рухани тәжірибесінің қаншалықты терең екенін оның күнделікті өмірде қандай адамға айналғанын көрмейінше түсіну мүмкін емес.

Талмудта (Шаббат 31а) адамға көктегі сотта қойылатын алғашқы сұрақтардың бірі оның істеріндегі адалдығына қатысты екені айтылады. Оның қанша уақыт дұға еткені емес, өзгелерге қаншалықты әділ болғаны маңызды. Өйткені кейде өз қателігімізді мойындағаннан гөрі дұға ету оңайырақ. Сабыр танытқаннан гөрі сүйіспеншілік туралы айту жеңілірек. Адалдық пайда әкелмейтін жерде әділ әрекет еткеннен гөрі Құдай туралы сөйлеу оңайырақ. Мұнда маңызды ақиқат жатыр: руханилық сезіміміздің күштілігімен емес, сол сезімдердің іс-әрекетімізді қаншалықты өзгерткенімен өлшенеді.

Адам күні бойы дұға етіп, бірақ мейірімдірек болмауы мүмкін. Ал қарапайым жұмыс күнінде әділетсіздіктен бас тартып, ренішті кешіріп, ашуын тежеген адам дұғада айтқан сөздерінің мәнін іс жүзінде көрсете алады. Сондықтан мерекелердің аяқталуы рухани уақыттың аяқталғанын білдірмейді. Керісінше, ең маңызды кезең енді басталады. Біз түсінген, сезінген және өзімізге уәде еткен нәрселердің бәрі күнделікті өмірімізден орын табуы керек. Өйткені шынайы сенім адамның ерекше күндері Құдай алдында қандай болғанынан емес, қарапайым күндері адамдармен қарым-қатынаста қандай болып қалатынынан көрінеді.

Мерекелер аяқталды. Жақып өз жолымен кетті. Енді әрқайсымыз өз жолымызбен жүреміз.