Сенің дұғаң жалпы кімге керек?
Кейде біз Құдай бізден тек ұлы әрі таза жеңістерді ғана күтеді деп ойлағымыз келеді: Тәураттың жартысын оқып шықсақ, дұғаларымыз істер тізімінен ұзынырақ болса деп. Бәрі ауқыммен өлшенетін сияқты көрінеді.
Бірақ бір данышпан, Коцктен шыққан рабби Мендл басқаша айтқан:
«Құдайға сенің дұғаң мен оқуың керек деп саған кім айтты? Мүмкін, Оған сенің көз жасың мен азаптарың көбірек керек шығар?»
Мұнда өте маңызды ой бар: Құдай бізді қанша және неге қол жеткізгенімізге қарап емес, қанша күш-жігер жұмсалғанына қарап бағалайды. Қорытынды емес, жол.
Құндылық нәтижеде емес, күш-жігерде болғанда
Менахот трактатының соңында осы қағиданы түсіндіретін мишна бар. Тәуратта құрбандықтың үш түрі туралы бірдей айтылған: жануар, құс, аздаған ұн. Әрқайсысы туралы: «Жаратқан Иеге ұнамды хош иіс», — деп жазылған.
Мишна түсіндіреді: біреу көбірек бере алады, біреу азырақ — тек ниет Көк үшін болса болғаны. Егер сенде бір уыс ұн ғана болса, бұл мың алтын тұратын өгізден кем емес. Өйткені Құдайға байлық емес, жүрек маңызды.
Мұның бәрі мүлде теория емес.
Ар-ождан бойынша өмір сүріп көрген әрбір адам біледі: көбінесе ең қиыны — бір ұлы нәрсе істеу емес. Ештеңе шықпай жатқанда болмаса да бір нәрсе істеу.
Неге сенің еңбегің тамаша нәтижесіз де маңызды
Оқудан кейінгі алғыс дұғасында біз былай дейміз:
«Біз еңбектенеміз және сыйақы аламыз, ал олар (саудагерлер) еңбектенеді және сыйақы алмайды».
Бұл нені білдіреді?
Егер адам нәтиже үшін жұмыс істесе — ол тек нәтиже үшін ғана ақы алады. Егер ол жылдарын жұмсаса, ал мәміле жасалмаса, ол құр алақан қалады.
Бірақ сен Тәуратты оқығанда немесе өсиетті орындауға тырысқанда, сен тіпті бәрін түсінбесең де, бәрін мінсіз істемесең де, еңбектің өзі үшін-ақ сыйақы аласың. Өйткені бұл еңбек сені іштей өзгертеді.
Бір боксшының оқиғасы
Мен сіздерге Құдайдың көзінде күш-жігердің дүркіреген жеңістерден қымбат екенін көрсететін бір оқиға айтып берейін.
Америкада бір еврей боксшы өмір сүрген. Ұлы алты жасқа толғанда, ол оны еврей мектебіне берді. Мұның несі жаман? Дәстүр туралы болмаса да бір нәрсе білсін.
Бірақ бәрі ол күткендей болмады. Ұлы Тәуратқа құмартып, өсиеттерді сақтай бастады. Бір күні ол кипа кигісі келді. Әкесі қарсы болды. Соншалықты қарсы болғаны сондай, бірнеше рет ұлына жұдырықпен «ақыл үйретті».
Бірақ бала берілмеді. Кейін ол есейіп, Израильге көшіп, белгілі ешивада оқыды. Апта сайын ол әкесіне Тәурат сөздері жазылған факстар жіберіп тұрды. Және біртіндеп ғажайып болды: қартайған боксшының өзі Талмудты оқи бастағысы келді.
Бірақ қалай? Ол тіпті әріптерді де білмеген. Сонда ол бәрі басталған сол мұғалімге келіп: «Мені сен үйретесің», — деді.
Олар әліппеден бастады. Содан кейін Мишнаға көшті. Содан кейін — Талмудқа. Бұл адам Гемараның бір парағын бір жыл бойы оқыды. Бірақ оны аяқтаған кезде, ол баладай бақытты болды.
Ол ұлы рав Мойше Файнштейнге қоңырау шалып, сұрады:
«Бір парақтың құрметіне ас беруге бола ма?»
Рав Файнштейн мұндайды естімегенін айтты. Бірақ қанша күш-жігер жұмсалғанын білгенде, ол былай деп жауап берді:
«Болады ғана емес — керек. Және мен өзім барамын».
Рав осы сиюм үшін орасан зор жол жүріп келді. Ал мерекеден кейінгі түні боксшы қайтыс болды. Рав Файнштейн тағы да келді — бұл жолы оның жерлеу рәсіміне.
Неге бұл оқиға маңызды?
Өйткені ол бізге ең бастысын үйретеді: Құдай ауқымды емес, күш-жігерді бағалайды. Сен қанша бет оқығаныңды емес. Қанша рет құлап, қайта тұрғаныңды. Қанша рет қорқынышты, ыңғайсыз, ауыр болғанын — және сен бәрібір тырысқаныңды.
Сенің көз жасың да, күмәндарың да, сәтсіздіктерің де бекерге кетпейді. Өйткені нағыз руханилық мінсіз болып көрінуде емес. Қолыңнан келгенін — және одан сәл көбірек істеуде.
Иә, мүмкін, сенде тек бір ғана «парақ» шығар.
Бірақ егер ол азаппен келген болса, егер ол сенің өзіңді жеңген жеке жеңісің болса — Көктегі есеп-қисапта бұл басқа біреудің бүкіл Талмудынан қымбат.
