Сенин тиленүүң жалпы кимге керек?
Кээде биз Кудай бизден чоң жана таза жеңиштерди гана күтөт деп ойлогубуз келет: Тоораттын жарымын окуп чыксак, тиленүүлөрүбүз иштердин тизмесинен узунураак болсо деп. Баары масштаб менен өлчөнгөндөй сезилет.
Бирок бир акылман, Коцктук рабби Мендл башкача айткан:
«Кудайга сенин тиленүүң жана окууң керек деп сага ким айтты? Балким, Ага сенин көз жашың жана азаптарың көбүрөөк керектир?»
Бул жерде абдан маанилүү ой бар: Кудай бизди канча жана эмнеге жетишкенибизге карап эмес, канча аракет жумшалганына карап баалайт. Жыйынтык эмес, жол.
Баалуулук натыйжада эмес, аракетте болгондо
Менахот трактатынын аягында ушул принципти түшүндүргөн мишна бар. Тоорат курмандыктын үч түрү жөнүндө бирдей айтат: жаныбар, куш, бир аз ун. Ар бири жөнүндө: «Теңирге жагымдуу жыпар жыт», — деп жазылган.
Мишна түшүндүрөт: бирөө көбүрөөк бере алат, бирөө азыраак — бир гана ниет Асман үчүн болсо болду. Эгер сенде бир ууч ун гана болсо, бул миң алтын турган өгүздөн кем эмес. Анткени Кудайга байлык эмес, жүрөк маанилүү.
Мунун баары таптакыр теория эмес.
Абийири боюнча жашап көргөн ар бир адам билет: көп учурда эң кыйыны — бир улуу нерсе кылуу эмес. Эч нерсе чыкпай жатканда жок дегенде бир нерсе кылуу.
Эмне үчүн сенин эмгегиң мыкты натыйжасыз да маанилүү
Окуудан кийинки ыраазычылык тиленүүсүндө биз мындай дейбиз:
«Биз эмгектенебиз жана сыйлык алабыз, ал эми алар (соодагерлер) эмгектенишет жана сыйлык алышпайт».
Бул эмнени билдирет?
Эгер адам натыйжа үчүн иштесе — ал натыйжа үчүн гана акы алат. Эгер ал жылдарын жумшап, бирок бүтүм ишке ашпаса, ал куру кол калат.
Бирок сен Тооратты окуганда же осуятты аткарууга аракет кылганда, атүгүл баарын түшүнбөсөң да, баарын мыкты кылбасаң да, эмгектин өзү үчүн эле сыйлык аласың. Анткени бул эмгек сени ичиңден өзгөртөт.
Бир боксчунун окуясы
Мен силерге Кудайдын көзүндө аракет дүңгүрөгөн жеңиштерден кымбат экенин көрсөткөн бир окуяны айтып берейин.
Америкада бир еврей боксчу жашаган. Уулу алты жашка толгондо, ал аны еврей мектебине берген. Мунун эмнеси жаман? Салт жөнүндө жок дегенде бир нерсе билсин.
Бирок баары ал күткөндөй болгон жок. Уулу Тооратка кызыгып, осуяттарды сактай баштады. Бир күнү ал кипа кийгиси келди. Атасы каршы болду. Ушунчалык каршы болгондуктан, бир нече жолу уулуна муштум менен «акыл үйрөттү».
Бирок бала багынган жок. Кийин ал чоңоюп, Израилге көчүп, белгилүү ешивада окуду. Жума сайын ал атасына Тоораттын сөздөрү жазылган факстарды жөнөтүп турду. Жана акырындык менен керемет болду: карыган боксчу өзү Талмудду окуй баштагысы келди.
Бирок кантип? Ал атүгүл тамгаларды да билчү эмес. Ошондо ал баары башталган ошол эле мугалимге келип: «Мени сен үйрөтөсүң», — деди.
Алар алиппеден башташты. Анан Мишнага өтүштү. Анан — Талмудга. Бул адам Гемаранын бир барагын бир жыл бою окуду. Бирок аны бүтүргөндө, ал баладай бактылуу болду.
Ал улуу рав Мойше Файнштейнге телефон чалып, сурады:
«Бир барактын урматына той берсе болобу?»
Рав Файнштейн мындайды уккан эмес экенин айтты. Бирок канча аракет жумшалганын билгенде, ал мындай деп жооп берди:
«Болот эле эмес — керек. Жана мен өзүм барам».
Рав ушул сиюм үчүн абдан алыс жолду басып келди. Ал эми майрамдан кийинки түнү боксчу каза болду. Рав Файнштейн кайра келди — бул жолу анын акыркы сапарына узатууга.
Эмне үчүн бул окуя маанилүү?
Анткени ал бизге эң негизгисин үйрөтөт: Кудай масштабды эмес, аракетти баалайт. Сен канча бет окуганыңды эмес. Канча жолу жыгылып, кайра турганыңды. Канча жолу коркунучтуу, ыңгайсыз, оор болгонун — жана сен баары бир аракет кылганыңды.
Сенин көз жашың да, шектенүүлөрүң да, ийгиликсиздиктериң да текке кетпейт. Анткени чыныгы руханийлик кемчиликсиз көрүнүүдө эмес. Колуңдан келгенди — жана андан бир аз көбүрөөк кылууда.
Ооба, балким, сенде бир гана «барак» чыгар.
Бирок эгер ал азап менен келген болсо, эгер ал сенин өзүңдү жеңген жеке жеңишиң болсо — Асмандагы эсеп-кысапта бул башка бирөөнүн бүт Талмудунан кымбат.
