«Азгырыкка ким алып барат: Кудайбы же шайтанбы?»

Жакында жаңылыктар тасмасын сенсация каптады: Рим Папасы Франциск «Атабыз» тиленүүсүнүн текстин өзгөрттү. Ал «бизди азгырыкка алып барба» деген сөздөрдү жумшагыраак: «бизди азгырыктын бийлигине калтырба» деген сөздөр менен алмаштырууну сунуштады. Сыягы, кичинекей оңдоо, болгону эки сөз. Бирок маселе сөздөрдө эмес, мааниде да. Папа, чындыгында, эски формулировканы Кудайды азгыруучудай кылып көрсөтөт деп айыптады — Жаратуучу адамды күнөөнүн капканына алдап алып барып, анан кол куушуруп, анын кулашын карап тургандай.

Франциск өз позициясын жөнөкөй түшүндүрдү: Кудай — Ата, ал эми Ата балдарын балээге түртпөйт, соккуга тоспойт. Анын сөзү боюнча, адамды Кудай эмес, шайтан азгырат. Кудайдын милдети — кармап калуу, колдоо, турууга жардам берүү. Баары жакшы болмок, бирок маселе мында: Тоорат көз карашынан, еврейлик, Ыйык Китептик, байыркы көз караш боюнча мындай ойлоого болбойт.

Маселе мында: Тоорат эч кандай көз карандысыз күчтөрдү моюнга албайт. Кудайды айланып өтүп же Ага каршы аракет кылган мүйүздүү, куйруктуу өз алдынча шайтан жок жана болушу мүмкүн эмес. Бул дүйнөдөгү баары — ар бир учур, жандын ар бир кыймылы, ар бир ой — Кудайдын ниетинин натыйжасы. Тооратта йецер һа-ра, башкача айтканда «жаман башталыш» деген түшүнүк бар, бирок бул тышкы күч эмес, адамдын өзүнүн жаратканы, анын ички дүйнөсү, ойлору, кумарлары жана коркуулары. Бул ичибизде төрөлгөн нерсе: жаман рух шыбырабайт, бизди тигил же бул тандоого өзүбүздүн сапаттарыбыз, тарбиябыз, оорубуз, тажрыйбабыз түртөт.

Дагы Сатан бар. Бирок ал да христиан сүрөттөрүндөгү кызыл терилүү, үч тиштүү айры кармаган шайтан эмес. Сатан — кыйратуучу күчтүн, сыноо механизминин кандайдыр бир бейнеси. Ал шамалдуу стихия сыяктуу: Кудай ага жол берет, адам шамалга каршы басып өсө алышы, рухун бекемдеши, тандоо эркиндигин курчутушу үчүн. Сатан — Кудайдын душманы эмес. Ал — Анын кызматчысы. Ниеттин бир бөлүгү.

Мына ушул жерде биз эң маанилүүсүнө келебиз. Папа айтат: Кудай азгырыкка алып барбайт. Ал эми Тоорат айтат: алып барат. Ооба, алып барат — бирок биз кулашыбыз үчүн эмес. Биз турушубуз үчүн. Өсүшүбүз үчүн. Өзүбүз өзүбүз болушубуз үчүн.

Бул жерде «азгырык» (нисайон) деген сөздү көпчүлүк туура эмес кабыл аларын түшүнүү маанилүү. Ал күнөөгө «алдап алып баруу» маанисин эмес, тескерисинче «сыноо», «чакырык» маанисин берет. Капкан эмес, мүмкүнчүлүк. Спортчу үчүн машыгуу сыяктуу: оор, ооруйт, таштагың келет — бирок булчуңдар ушундай гана бекемделет. Сыноосуз өсүү жок. Жетилгендик жок. Эркиндик жок.

Ал эми Кудай, чыныгы Ата катары, адамга ушундай чакырыктарды берет. Дал сүйгөндүктөн. Жана бул сыноолордо Ал бизди балээ менен жалгыз калтырбайт — күч берет. Бирок биз өзүбүз күрөшкүбүз келсе гана. Туурасын тандагыбыз келсе. Кадам таштасак — анда жардам да келет. Туруштук берүүгө күч алдын ала эмес, биздин тандообузга жооп катары берилет.

Ошондуктан «бизди азгырыкка алып барба» тиленүүсү бизди такыр сынабашы жөнүндө эмес. Бул — сыноо күчүбүздөн ашып кетпешин суроо. Бизге сындыра турган жүк эмес, тишибизди кычыратып көтөрө ала турган жүк берилишин суроо. Анткени чыныгы сыноо — капкан эмес, туу. «Нисайон» сөзү «нес» — «туу» сөзү менен байланышкан. Сыноо адамды көтөрөт, аны бийик, бекем, күчтүү кылат. Ал эми биз андан өткөндө — көтөрүлөбүз. Өзүбүз. Жаман жана жакшы күчтөрдүн колундагы алсыз куурчактар катары эмес, тандай алган жана жеңе алган жандар катары.

Кудай биздин кулообузду кайдыгер карабайт. Ал биздин кантип өскөнүбүздү карайт. Жана бизге сыноолорду кайдыгерликтен эмес, сүйүүдөн берет. Окуучусунун алдына татаал тапшырмаларды койгон машыктыруучу сыяктуу, анткени ал билет: сен көбүрөөк кыла аласың. Ал эми биз тиленгенде, моюнга алабыз: күчүбүз өзүбүздөн эмес, аны Ал берет. Ансыз туруштук бере албасыбызды моюнга алабыз. Жана дал ушул аркылуу Ага жакындайбыз.

Ошондуктан маселе Кудай азгырыкка алып барабы же жокпу деген суроодо эмес. Маселе азгырыктын артында эмне турганында — кулообу же өсүүбү? Жообу — өсүү. Сыноолор — жогору карай алып барган шаты. Болгону сенин кадам таштоого күчүң жетеби?

Ал эми көтөрүлгөндө, артыңа кароону унутпа — жана сага ушул шатыны берген Ага ыраазычылык айт.