Өзіңе ұнамайтын адамды да сүю

Тауратта: «Жақыныңды өзіңді сүйгендей сүй» (Леуіліктер 19:18), — делінген. Бірақ адамға сүюді қалай бұйыруға болады? Сезім бұйрықпен пайда болмайды ғой. Егер біз бір адамды онсыз да жақсы көрсек, бұл өсиет артық сияқты көрінеді. Ал егер оны жақтырмасақ, өзімізді басқаша сезінуге мәжбүрлей аламыз ба?

Бұл жерде Таураттың тек сезімдерімізге ғана емес, олармен қалай әрекет ететінімізге де назар аударатынын түсіну маңызды. Белгілі бір сәтте қандай сезімге бөленетінімізді әрдайым таңдай алмаймыз. Бірақ сол сезімді әрі қарай өрбітеміз бе, оның неге айналуына жол береміз — мұны таңдай аламыз. Реніш реніш күйінде қалуы мүмкін немесе біртіндеп өшпенділікке айналуы мүмкін. Кейде адам өзгенің әрекеттерін қайта-қайта есіне алып, жылдар бойы ішіндегі жақтырмау сезімін сақтайды. Ақырында оған шын мәнінде болған оқиғадан гөрі өзінің көзқарасы маңыздырақ болып кетеді. Әр сезім біздің еркімізбен пайда болмайды, бірақ әр сезім біздің еркімізді билеуге тиіс емес.

Жақыныңды сүю туралы өсиет жоқ жақындықты бар етіп көрсетуге, жаныңды ауыртқан адамды құшақтауға немесе өзгелерге жеке шекараңды бұзуға мүмкіндік беруге міндеттемейді. Ол өзіңнің жақтырмау сезіміңді әділетсіздікті ақтауға пайдаланбауды талап етеді. Бір адамға жылы сезімде болмауың мүмкін. Бірақ соған қарамастан оны қорламауға, ол туралы жаман сөз айтпауға, оған жамандық тілемеуге және тек жеке ренішің үшін көмектен бас тартпауға болады. Оның үстіне, кейде жақтырмау сезіміне қарамастан жасалған ізгі әрекет ішкі көзқарастың өзгеруіне бастау болады.

Еврей дәстүрінде маңызды бір түсінік бар: сезімдер ғана әрекеттерді анықтамайды, әрекеттер де біртіндеп сезімдерді тәрбиелейді. Адам әрдайым жақсылық жасауға деген шынайы ықыластан бастамайды. Кейде ол ішінде тиісті сезім әлі болмаса да, дұрыс әрекет етуге шешім қабылдаудан бастайды. Бірте-бірте бастапқыда күш-жігерді талап еткен нәрсе оның мінезінің бір бөлігіне айналуы мүмкін. Егер адам сүйген болып көрінбей, басқаға лайықты қарым-қатынас жасауды саналы түрде үйренсе, бұл екіжүзділік емес.

Бәлкім, сондықтан Таурат тек сүйіспеншілік сезіміне шақырумен шектелмей, адамға сүйіспеншілікке жол ашатындай өмір сүруді үйретеді. Өйткені жақыныңды сүю — барлық адамға бірдей сезімде болуға міндетті болу емес. Бұл — басқа адамның қадір-қасиеті, ол бізге ұнамаса да, жоғалмайтынын мойындау.

Шынайы рухани жұмыс сүю бізге оңай болғанда емес, жақтырмауға себептеріміз бола тұра, қатыгез болмауды таңдаған кезде басталады.